Aksaray,
een nog wat verder naar het westen
gelegen plaats, is voor toeristen
vooral van belang als uit- gangspunt
voor een bezoek aan twee fraaie
karavanserais en aan het bijzondere
dal van Ihlara. Het aan de zuidrand
gelegen Nigde is een wat minder
bekende verblijfplaats. Kayseri,
de grootste stad in de omgeving,
komt verderop in dit hoofdstuk
apart aan de orde, evenals Kirsehir.
Geschiedenis
De dalen van Cappadocië liggen
bezaaid met herinneringen aan
de bijzondere processen die zich
hier in het verre en recente verleden
hebben afgespeeld. Om deze historische
erfenis te beschermen zijn enkele
kleine delen van het gebied door
de Turkse regering uitgeroepen
tot nationaal park. De Unesco,
de culturele organisatie van de
Verenigde Naties, heeft op zijn
budget ook ruimte gecreëerd
voor het behoud van de rotsen
en kerken. Of de bescherming van
de monumenten ook werkelijk succes
zal hebben, is echter de vraag.
Het landschap wordt steeds verder
aangetast door de oprukkende bebouwing
voor het toerisme.
De hand van de natuur Tijdens
een late fase van het Tertiair
(ongeveer 15 miljoen jaar geleden)
heerste in Cappadocië een
grote vulkanische activiteit.
Tientallen grote en kleine vulkanen
spuwden hun as en lava uit over
dit gebied. U herkent de belangrijkste
boosdoeners nog in het landschap:
bij Kayseri verrijst de 3916 m
hoge Erciyes Dag en bij Aksaray
ligt de Hasan Dag (3258 m). Elders
in de streek treft u kleinere
kegels en kraters aan die toen
werden gevormd. Aan deze actieve
periode herinnert op verschillende
plaatsten het bij de uitbarstingen
gevormde bruine of zwarte obsidiaan:
vulkanisch glas. Vele eeuwen lang
hebben de vulkanen witte, grijze
en roze as uitgestoten, zo af
en toe afgewisseld met lava, dat
de as tot een zacht, poreus gesteente
(tufsteen) wist samen te persen.
Toen de vulkanen waren gedoofd.
begon de vorming van de merkwaar:
dige formaties zoals u die nu
in de dalen tegenkomt. Doordat
water de kalkrijke tufsteen langzaam
deed oplossen en wegspoelen ontstonden
allerlei grillige vormen in deze
zachte laag. De afgekoelde lava
(basalt) is veel harder dan tufsteen
en daardoor veel minder gevoelig
voor erosie.
Terwijl de poreuze aslagen werden
weggespoeld, bleven harde stukken
basalt liggen op de zachte ondergrond.
Op deze wijze werden de merkwaardige
pelicaba's (letterlijk 'feeënschoorstenen')
gevormd. De hand van de natuur
is daarbij overigens nog steeds
actief: af en toe stort er weer
zo'n 'duivelsei' van zijn tufstenen
voetstuk. De erosie van
het tufsteen gaat onverminderd
verder.
Urgup
Boven dit centrale toeristenoord
(11.000 inw.) vindt u een grote
groep rotswoningen. waarvan sommige
zelfs nog worden bewoond. In het
plaatsje zelf domineren de moderne
toeristenhotèls en winkelcentra.
Enkele deftige hotels en restaurants
laten hier zien dat het leven
van een holbewoner best comfortabel
kan zijn. Deze dure overnachtingsplaatsen
zijn uitgehakt in het tufsteen.
In het centrum van Ürgüp
vindt u veel aan de westerse smaak
aangepaste restaurants, een Turks
bad voor toeristen en een groot
aantal kleine winkeltjes waar
u tapijten kunt kopen. Omdat de
handelaren gewend zijn aan buitenlanders,
kunt u hier rustiger rond- kijken
dan in Kayseri. het centrum van
het Anatolische tapijt.
Aan de weg die ten noordwesten
van het centrum omhoog leidt naar
het beroemde dal van Göreme.
vindt u na een paar kilometer
aan de rechterzijde een proeflokaal
waar u de peribacasi kunt proeven
en kopen. een fruitige. droge
rode wijn die is genoemd naar
de feeënschoorstenen in het
landschap.
Het 1 km van de afslag naar Göreme
gelegen dorpje Ortahisar is als
verblijfplaats een aardig alternatief
voor het drukke Ürgüp;
ook daar vindt u rotswoningen.
In de koele ruimten wordt op grote
schaal fruit (vooral citrusvruchten)
opgeslagen. Bij de omringende
dorpjes staan enkele weinig bezochte
grotkerken. waarvan de kleurrijke
11eeeuwse Pancanik Kilise bij
tbrahimpa,a nog in 1924 werd gebruikt.
Ook bij het ten zuiden van Ürgüp
gelegen Mustafapasa en in het
dal van Soganb hielden de christenen
al in de Middeleeuwen kerkdiensten
in de rotsen. Eén van de
beste plaatsen om in Cappadocië
de beroemde feeënschoorstenen
te zien is het Peribacalar Vadisi.
een dal aan de weg van Ürgüp
naar Avanos. Op veel plekken komt
u deze vreemde natuurlijke formaties
tegen. maar nergens zijn er zo
veel geconcentreerd. Een extra
attractie is dat de stukken basalt
hier balanceren op mysterieus
gekleurde voeten. De donkerestenen
hebben de roze steensoort beschermd
tegen de erosie.
Goreme
Dit
plaatsje, dat zijn naam heeft
gegeven aan de beroemdste vallei
van Cappadocië, is in de
jaren '80 van een slaperig boerendorpje
getransformeerd tot een levendig
toeristenoord. Göreme staat
tegenwoordig vol hotels, pensions,
restaurants en souvenirwinkeitjes.
Het dal van Göreme ligt bezaaid
met in de rotsen uitgehouwen middeleeuwse
kloosters, kerkjes, huizen en
duiventillen. Om deze ongekende
rijkdom aan historische monumenten
te beschermen, is van een deel
van de vallei een openluchtmuseum
gemaakt. Sommige kapelletjes die
zich vroeger diep in de rotsen
bevonden, zijn door het instorten
van hun voorgevel helemaal vrij
komen te liggen. Helaas zijn in
het verleden veel prachtige muurschilderingen
beschadigd door graffiti. Gelukkig
zijn sommige fresco's recentelijk
prachtig gerestaureerd, zodat
u ze nu (onder begeleiding van
een bewaker) in volle glorie kunt
bewonderen. Houd er overigens
wel rekening mee dat de grotkerkjes
eigenlijk te klein zijn voor de
in touringcars aangevoerde groepen,
zodat u wel eens moet wachten
voordat u naar binnen kunt.
Het
openlucht museum
De
hoofdingang van deze drukbezochte
toeristenattractie ligt ongeveer
1,5 km buiten het dorp Goreme
. In de rotsen is hier tussen
de 9e en de 11e eeuw een groot
kloostercomplex uitgehouwen. Interessant
is dat veel kerkjes de vorm hebben
van een Byzantijnse basilica.
Hoewel dat voor de steun van de
ondergrondse ruimten helemaal
niet nodig is, heeft men door
middel van zuilengalerijen en
koepels toch een hoog middenschip
met twee lagere zijbeuken gecreëerd,
soms met dwarsbeuken zodat een
kruisvormig grondvlak ontstond.
De oudste kerkjes zijn beschilderd
in de kleuren rood en groen; later
gebruikte men veel geeltinten.
De Elmall Kilise is één
van de eerste kerkjes die u op
uw rondtocht tegen- komt. De tamelijk
goed bewaarde fresco's waarin
de kleur oker over- heerst, tonen
scènes uit het leven van
Christus en uit het Oude Tes-
tament. De naam 'Kerk met de Appel'
slaat op het voorwerp dat de aartsengel
Gabriël in zijn hand houdt
(in de koepel). In de even verderop
gelegen Barbara Kilise zijn resten
te zien van de oorspronkelijke
niet-figuratieve schilderingen
uit de tijd van het iconoclasme.
Langs de Ylianll Kilise (Slangenkerk)
komt u bij de Karanllk Kilise
(Donkere Kerk), de hoofdkerk van
het kloostercomplex. De narthex
(voorruimte) is gedeeltelijk ingestort.
Bij het licht van romantische
olielampen werden in deze raamloze
ruimte kerkdiensten gehouden.
In de door het gebrek aan licht
goed bewaard gebleven lle-eeuwse
fresco's zijn details te her-
Ikennen van het landschap van
Byzantium. Naast de met een wenteltrap
toegankelijke kerk bevond zich
het refectorium van het klooster.
Daar bevindt zich nog de lange
eettafel van de monniken en de
erezetel van de prior. De Çankll
Kilise dankt haar naam (Kerk van
de Sandaalafdruk) aan de afdruk
van een voet in de vloer onder
een afbeelding van de hemel- vaart
van Christus. De muurschilderingen
zijn hier waarschijnlijk in dezelfde
tijd en door dezelfde schilder
aangebracht als de fresco's in
de Elmail en Karanllk Kilise;
er zijn duidelijke stijlovereenkomsten.
Bij de uitgang van het complex
staat de kleine Kizlar Kilise,
die hoorde bij een nonnenklooster.
De tegenover de parkeerplaats
gelegen Tokali Kilise (Kerk met
de Gesp) is de grootste grotkerk
van het dal van Göreme. Deze
achter een beschei- den façade
verborgen ruimte is ook één
van de fraaiste. Eigenlijk zijn
het twee kerken want onder de
hoofdkerk ligt de benedenkerk.
In de ge eeuw diende de huidige
narthex nog als belangrijkste
gebedszaal, later werd daarvoor
de grote hoofdruimte uitgehakt
achter de narthex. In het oude
schip zijn roodgroene fresco's
te zien met scènes uit
het Nieuwe Testa- ment; u herkent
onder andere de geboorte van Christus
en de Drie Koningen. De kerk heeft
een dwarsgang waaraan drie apsissen
liggen. Ook hier ziet u taferelen
uit het Nieuwe Testament.
De nog wat meer naar het noorden
gelegen Sakli Kilise werd nog
niet zo lang geleden ontdekt:
in 1957. Omdat dit 12e-eeuwse
kapelletje was voor- zien van
een grote steen voor de ingang,
wordt het de 'Verborgen Kerk'
genoemd. Het bouwwerk bevindt
zich op de kam boven het westelijk
gedeelte van het Göremedal.
In het interieur vindt u enkele
met een schreeuwend rode kleur
aangebrachte voorstellingen, onder
andere van de kruisiging van Christus
en van Johannes de Doper in de
woestijn.
A an de weg naar Nevsehir ligt
ongeveer 4 km van Göreme
het schilderachtige Üçhisar.
een dorpje met een bijzondere
rots. In deze hoog boven het dal
uitstijgende kegel zijn grotwoningen
uitgehakt die een schitterend
uitzicht bieden op het surrealistisch
aandoende landschap van Cappadocië.
Tussen Göreme en Üçhisar
ligt de Duiventillenvallei. Hier
ziet u dat in de rotsen talloze
gaten zijn uitgehakt waarin duiven
(van belang voor de bemesting
van de wijngaarden) zich konden
nestelen.
|
